|
Fruškogorski manastiri
Smešteni su na padinama Fruške Gore, u oblasti Srema. Manastiri su podignuti
u kasnom srednjem veku, kada se težište srpske kulture pod naletom
Turaka premestilo u ondašnju južnu Ugarsku. Burna istorija, arhitektonska
i likovna lepota i naročito uloga duhovnog središta srpskog naroda,
doprineli su velikom značaju fruškogorskih manastira u kulturno-istorijskom
nasleđu Srbije.
Na Fruškoj Gori je do 1941. godine bilo 17 manastira: Krušedol,
Staro Hopovo, Grgeteg, Velika Remeta, Mala Remeta, Sremska Ravanica,
Jazak, Šišatovac, Petkovica, Bešenevo, Divša, Kuveždin, Rakovac,
Beočin, Privina glava i Fenek. Većina manastirskih crkava sagrađena
su pod uticajem moravske i raške graditeljske škole, a vremenom
su radikalno rekonstruisani. Prilikom obnove, crkve su dobile
visoke višespratne zvonike sa baroknim oblicima i plastikom,
a u unutrašnjosti
- velike i složene barokne ikonostase, koje su oslikali najbolji
srpski slikari tog vremena.
Za vreme Drugog svetskog rata više manastira je pretvoreno
u ruševine, u nekim su oštećeni ili potpuno uništeni
živopis i
ikonostasi,
a većina riznica je opljačkana.
Manastir Beočin
Manastir se nalazi na severnoj padini Fruške Gore u neposrednoj
blizini naselja Beočin. Manastirska crkva je posvećena prazniku
vaznesenja Hristovog.Nema pouzdanih podataka o vremenu osnivanja
manastira. Prvi put se spominje u turskim dokumentima iz 1566-1567.i
imao je sasvim malu crkvu. U austrijsko-turskim ratovima manastir
je napušten. Krajem 17.veka izbegli monasi iz manastira Rača
na Drini.naseljavaju i obnavljaju manastir te 1708.izgrađuju
privremenu drvenu crkvu. Današnja crkva zidana je između 1732-1734,a
zvonikje sagrađen 1762.Manastirski konaci izgrađeni su između
1728-1771. U šestoj i sedmoj deceniji 18.veka izrađen je jedan
od najlepših Fruškogorskih ikonodstasa. Kompleks manastira je
potpuno obnovljen 1893. a manje izmene su izvedene 1921.1905.
na mestu stare kapele sazidana je nova.U drugom svetskom ratu
manastir je pustošen,ali su građevine ostale neoštećene.Danas
manastirski kompleks čine crkva,kapela užni i zapadni konaci
i zidovi sa severa i zapada.
Manastir Bešenovo
Ostaci manastira se nalaze na južnim padinama Fruške Gore u neposrednoj
blizini naselja ešenovski Prnjavor.Manastir je potpuno razrušen
krajem Drugog svetskog rata a posle rata i ono malo što je ostalo
razgrađeno je od strane vlasti i meštana.Manastirska crkva bila
je posvećena svArhanđelima.Manastir je prema predanju osnovao
srpski kralj
Dragutin,međutin najčešće pominjan datum osnivanja je 1467,kada
je prema jednom izgubljenom zapisu crkva oslikana.U turskim zapisima
manastir se pominje 1545.kao i u kasnijim zapisima.Bešenovska crkva
,iako prepravljana tokom 19. i početkom 20.veka zadržala je oblik
sakralne građevine raškog tipa sve do svoga razaranja.I konaci
izgrađeni između 1730-1771.potpuno su danas razoreni. U opisu manastira
iz 1753 kaže se da su crkva,konaci,zidne slike veoma stare ali
dobrog kvaliteta.u manastirskoj crkvi zabeležena su dva ikonostas.
Drugi ,poslednji ikonostas slikao je Stevan Aleksić 1908.Delovi
oba ikonostasa čuvaju se u muzeju Srema u Sr.Mitrovici.
Manastir Divša (Đipša)
Manastir se nalazi na zapadnom ogranku južnog obronka Fruške
Gore u blizini sela Vizić. Manastirska crkva je posvećena
sv.Nikoli.Prema
predanju manastir je osnovao despot Jovan Branković krajem
15.veka. Prvi pouzdani podaci se međutim nalaze u turskim dokumentima
iz druge polovine 16.veka.Početkom 18.veka Divša je zabeležena
kao
metoh manastira Kuveždina.Stara manastirska crkva je obnovljena
1744.a najobimnije građevinske promene na crkvi su izvedene
1764.Tada
je dozidana priprata i zvonik sa zapadne strane crkve.Ikonostas
je slikao Teodor Gologlavac 1754.U Drugom sv.ratu manastir
je teško oštećen a ikonostas demontiran .manastir je delimično
obnovljen
a čine ga crkva i spratni konak severno od nje.
Manastir
Grgeteg
Manastir se nalazi na južnom obronku Fruške Gore u neposrednoj
blizini naselja Grgetek bivšeg manastirskog prnjavora.
Manastirska crkva posvećena je sv.Nikoli.Prema narodnom predanju
osnovao
ga je despot Zmaj Ognjeni Vuk 1471.Prvi pouzdani podaci
potiču iz
turskih zapisa iz 1546.Krajem 17.veka manastir je napušten
a 1708. obnavlja ga mitropolit Isaija Đaković.Stara kamena
crkva zamenjena
je oko 1770.novom baroknom građevinom.Tada je napravljen
i zvonik.Ova
crkva obnovljena je 1901. poprojektu Hermana Bolea.U crkvi
su zabeležena dva ikonostasa.Prvi koji se nalazio u crkvi
do obnove
1901.slikao je Jakov Ofelin 1774. a drugi koji se danas
nalazi u crkvi, slikao je Uroš Predić 1902.Manastirski konaci
su
sagrađeni u drugoj polovini 18.veka i obnovljeni zajedno
sa crkvom 1901.
U drugom svetskom ratu manastir je teško stradao,srušen je
zvonik i veliki deo konaka Danas manastirski kompleks čine
crkva ,konaci
sa sve četiri strane i ekonomske zgrade.U manastirskom
hramu se nalazi ikona Trojeručica od leta 2002.godine.
Manastir Jazak
Manastir se nalazi na južnim padinama Fruške Gore ,a od istoimenog
manstirskog prnjavora deljen je malenim potokom.Manastir
je posvećen prazniku Silaska sv.Duha.Na udaljenosti
od oko jedan
kilometar
severno od manastira nalaze se ostaci prvobitnog manastira
istoga imena koji se od gradnje nove crkve naziva Stari
Jazak a bio
je posvećen Vavedenju Bogorodice.Po predanju manastir
Stari Jazak osnovao je despot Jovan Brankovi u drugoj polovini
15.veka.a prvi
zapis je iz 1522.1705.u manastir se donose mošti cara
Uroša.Novi
manastir Jazak počeo je da se zida 1736 .a 1741 u njega
prelaze monasi iz Starog Jazka .Zvonik je izgrađen 1803 a
konaci između 1736-1761. Ikonostas je slikao Dimitrije Bačević
1769
.Manastir
je obnavljan između 1926-1930.U Drugom sv.ratu konaci
manastira su popaljeni .Manastir je delimično obnovljen
a
čine ga
crkva
sa zvonikom,trostrani konaci i visoki ogradni zid koji
zatvara portu.U
manastiru se nalaze mošti sv.Cara Uroša.
Manastir Krušedol
Manastir Krušedol se nalazi na jugoistočnom delu Fruške
Gore,u dolini severno od prnjavora i sela Krusedol.Manastirska
crkva
posvećena je prazniku Blagoveštenja Bogorodice.Manastir
Krušedol je osnovao
između 1509-1516.vladika Maksim(despot Đorđe Branković)
i predstavlja zadužbinu sremskih Brankovića. U vreme
austijsko-turskih ratova
manastir biva napušten 1690. a 1697. monasi se
vraćaju pod
vodstvom Patrijarha Arsenija Arsenija 3.Prilikom
povlačenja Turaka iz
Srema manastir je popaljen a mošti sremskih Brankovića
sasečene i rasturene.Obnavljanje
manastira je počelo 1721.1726. izgrađen je visoki
barokni zvonik, a između 1472.i1753.obnovljena je crkva.Izgradnja
četvorostranih
konaka završena je 1753.U crkvi postoji zidni živopis
iz 16.kao i iz 18.veka. Ikonostas Krušedola kombinovan
je
od ikona iz
četiri perioda.Manastir je obnavljan
krajem 19.i početkom 20.veka. U drugom svetskom ratu,
manastir nije razoren ali je opljačkan kao i vredna
manastirska riznica.Dugo godina posle rata konaci
manastira su bili pretvoreni
u dečji dom da bi tek 70-tih bili vraćeni monasima.Danas
manastirski kompleks čini crkva i četvorostrani konaci
u ograđenom parku.
Manastir Kuveždin
Manastir se nalazi na jugozapadnom delu Fruške Gore
,severno od naselja Divoš .Manastirska crkva
posvećena je sv.Savi
i sv.Simeonu .Prema predanju,manastir je osnovao
despot Stefan Štiljanović
1520.Prvi sigurni podaci potiču iz turskih
zapisa iz 1566-1569.Stara manastirska crkva sa dva kubeta
zamenjena
je novom građevinom
1816.Nova
crkva je prizidana uz zvonik ,sagrađen 1803.Trostrani
manastirski konaci obličeni su 1810.Ikonostas
za staru crkvu slikao
je Janko Halkozović 1722. a ikonostas za novu
crkvu Pavle Simić
između
1847-1858.Barokna kapela,na manastirskom groblju,sagrađena
je 1788.Manastir je razoren u Drugom sv.ratu.Konak
je obnovljen a na redu crkva.
Manastir Mala Remeta
Manastir se nalazi na južnom središnjem delu Fruške
Gore uz manastirski prnjavor selo Mala Remeta.Manastirska
crkva
je posvećena
Bogorodičinom
pokrovu.Tradicija osnivanje manastira vezuje
za srpskog krtalja Dragutina.Pouzdane podatke
pružaju
jedino turski
dokumenti,
u kojima je man. prvi put zabeležen 1546.Krajem
17.veka manastir su obnovili izbegli monasi
manastira Rača
na Drini .Od tog
vremena pa do 1920 manastir se vodi kao
metoh manastira Beočin .Na mestu
stare crkve,sagrađena je nova građevina
1739.Prestone ikone za
ovu crkvu radio je Janko Halkozović 1759.U
Drugom sv.ratu stradao je konak kao i manastirska bibliotrka.Danas
manastir
čine crkva,
jednokrilni konak,drveni zvonik i kapela.
Manastir Novo Hopovo
Manastir se nalazi na središnjem južnom
obronku Fruške Gore .Manastirska crkva
je posvećena sv.Nikoli.Po
predanju
manastir
je osnovao vladika
Maksim (despot Đorđe Branković) početkom
16.veka.Prvi pomen manastira potiče
iz 1541 .Sadašnja crkva
sagrađena je 1575/76
.prilozima
rupe ktitora. Uz crkvu prizidan je
1758.visoki barokni zvonik .Četvorostrani manastirski
konaci sagrađeni
su između 1728-1771.Manastirska
crkva je oslikana freskama velike
vrednosti.Freske u naosu nastale su 1608. a u priprati
1654 .Stari ikonostas
zamenjen
je baroknim
koji je slikao Teodor Kračun 1776 .Tokom
više vekova manastir je bio kulturni
centar Srba sa
obe strane
Save i Dunava.U
Drugom svetskom
ratu manastir je teško stradao,opljačkan
je i razrušen.Danas manastir je obnovljen
a čine ga
crkva,tri krila konaka,zvonikogradni
zid
i ekonomske zgrade.
Manastir Petkovica
Manastir se nalazi na jugozapadnom delu
Fruške Gore između sela Divoša i
Šišatovca Manastirska
crkva
je posvećena sv.Petki
.Po
predanju manastir je osnovala udovica
Stefana Štiljanovića,despotica Jelena
u prvoj četvrtini
16.veka.Prvi pouzdani podaci
potiču iz 1566-1567.Crkva je do danas
zadržala prvobitni izgled,jedino
je
drveni zvonik u drugo j polovini
18.veka zamenjen zidanim. Crkva je ukrašena freskama
koje su
slikane 1588.Ikonostas
podignut
1735.Stradao je u Drugom sv.ratu.
Manastur danas čini obnovnjena crkva i konak.Vojska
je izradila put do hrama i ribnjak..
Manastir
Privina Glava
Manastir se nalazi na najzapadnijem
delu Fruške Gore sedam kilometara
od Šida.Manastirska
crkva
posvećena je sv.arhanđelima
Gavrilu
i Mihajlu .Po predanju manastir
je zadužbina nekog Pribe
ili Prive iz 12.veka a obnovili
su ga despoti Brankovići krajem 15.veka
.Na
mestu stare crkve podignuta je
nova po
uzoru na novohopovski hram između1741-1769.Manastirski
konaci
izgrađeni su
između 1753-1771.Ikone
za stari ikonostas slikao je
Stanoje Popović
z, a ikone za novi ikonostas
su rad Andreja Šaltista
iz 1786. U
drugom sv.ratu
manastir je teško opljačkan a
isto mu se dogodilo i od poratnih vlasti.
.Danas manastir je u procesu
obnove, obnavljaju se konaci i doziđuju novi,
sazidana je kapela.
Manastir Rakovac
Manastir se nalazi na severnim
obroncima Fruške Gore ,iznad
naselja Rakovac
.Manastirska crkva
je posvećena
svetim
vračevima ,Kuzmanu
i Damjanu.Prema predanju
osnovao ga je 1498,Raka Milošević ,komornik
despota Jovana Brankovića.Manastir
se pouzdano
pominje u prvom
turskom sremskom zapisu
iz 1546.Uz trikonhalnu
crkvu prizidan je visoki barokni zvonik
1735.Trostrani manastriski konaci
završeni su.1771.Crkva je
ukrašena freskama
verovatno u prvoj polovini
6.veka od kojih su neke
i danas sačuvane.Ikone na baroknom ikonostasu
slikao je Vasilije Ostojić
1763. U jednobrodnoj oltarskoj
kapeli nalazi se ikonostas koji su radili
Janko Halkozović i Vasilije Ostojić između
1751-1755.
U Drugom
sv.ratu crkva i zvonik
su minirani
a konaci paljeni ;manastir
je potpuno opljačkan .Danas
manastir
čine obnovljena crkva,
delimično obnovljen severni
konak i započet zapadni
konak sa ulazom..
Manastir Šišatovac
Manastir se nalazi na južnim
padinama zapadnog dela
Fruške Gore u blizini
istoimenog naselja.Manastirska
crkva
je posvećena prazniku rođenja
Bogorodice.Po starim zapisima osnivanje
anastira
se pripisuje
igumanu manastira Žiče
Teofanu i izbeglim žičkim monasima koji
su zateyenu crkvu srušili
1520,i na njenom mestu
sagradili novi
hram.Pouzdani podaci o manastiru
potiču iz sredine
16.veka kada
su u manastir donesene
mošti sv.Stefana Štiljanovića,sremskog
despota. 1788.srušena
je stara dvokupolna crkva
a na njenom mestu sagrađen
današnji hram.Trostrane
zgrade konaka sazidane su krajem 18.i početkom
19.veka.Ikonostas i
zidne slike u crkvi
radio je Grigorije
Davidović Obšić između
1793-1795.U Drugom sv.ratu manastir je azoren.Danas manastirski
kompleks
čine obnovljena
crkva i jedna
zgrada nedavno
izgrađenog konaka,
jugoistočno od crkve.
Manastir Staro Hopovo
Manastir se smešten u istočnom delu
Fruške Gore na dva
km udaljenosti od manastira
Novo Hopovo.Manastirska
crkva
je
posvećena sv.Pantelejmonu
.Prema predanju manastir
je osnovao despot Đorđe Branković krajem
15.veka a prvi
zapis o manastiru
je iz 1545-46.Umesto
stare drvene
crkve izgrađena je
1752. današnja manastirska građevina.U
maloj jednobrodnoj
crkvi nalazio se barokni ikonostas velike vrednosti
na kome je prestone
ikone slikao Janko
Halkozović.U drugom
sv.ratu ikonostas je oštećen i demontiran
a manastirski
konak razrušen
.Manastir je u pripremnim
radovima za obnovu.Dovučen je materijal
a u crkvi
su urađeni pripremni
radovi.
Manastir Velika Remeta
Manastir je sagrađen
na južnim obroncima
Fruške Gore,severozapadno
od nekadašnjeg
istoimenog
prnjavora.Man.
crkva posvećena je Sv.Dimitriju.Predanje
ga vezuje za kralja
Dragutina
ali je ajverovatnije
da je nastao
krajem 15. ili
početykom 16.veka.Prvi pouzdan
zapis
je iz 1562.kada
se spominje
u turskim
knjigama. Crkva
je
živopisana
i spolja
i iznutra između
1567-1568.Barokni
zvonik je prizidan
1735.a fasada crkve
prilagođena
baroknom izgledu
između 1733-1753.
Četvorostrani manastirski
konaci sagrađeni
su
između 1722-1771.Ikonostas
manastirske crkve
sagrađen je 1850.od
ikona iz različitog
vremenskog
perioda
i više majstora.U
Drugom
svetskom ratu
manastir
je izuzetno stradao
kako spolja tako
i iznutra.Danas
je delimično
obnovljen i čine
ga crkva i spratni
konaci koji zatvaraju
manastirsku portu
sa
sve četiri strane.
Manastir Vrdnik-Ravanica
Manastir je izgrađen
na južnim padinama
Fruške Gore u
samom naselju Vrdniku.Manastirska
crkva posvećena
je
prazniku
Vaznesenja Hristovog.Vreme
nastanka manastira
nije utvrđeno.Izvori
iz
18.veka
kazuju da
je crkva sagrađena
u drugoj polovini 16.veka.Prvi siguran podatak
o postojanju manastira
nalazi se
u turskim
dokumentima iz 1566-69.Vrdnik
su ,posle Velike
seobe naselili
kaluđeri
manastira Ravanica
i u
man.crkvu smestili
mošti kneza Lazara.Od tada
se manastir naziva
i Ravanica.Današnja
crkva
je sazidana
1811.
Konaci su sazidani
u prvoj polovini
18.veka,a prepravljani
i doziđivani
sve do početka 19.veka
U staroj
manastirskoj
crkvi nalazio
se ikonostas koji
je slikao Stanoje
Popović a
u sadašnjoj ikonostas Dimitrija Avramovića iz 1853.Isti
slikar je oslikao
i crkvu.U Drugom
sv.ratu manastir
nije razaran
ali je opustošen.Danas
manastir
čine crkva
,tri krila konaka i ogradni zid sa istočne strane,na
kojem
je ulaz
u manastirsku
portu
|
