Manastir Mileševa

Manastir Mileševa nalazi se u neposrednoj blizini Prijepolja izmedu planina Zlatar i Jadovnik, na reci Mileševki.
Zaštitnik hrama i izgradnja: Crkva manastira Mileševe posvecena je Svetom Spasu-Vaznesenju Gospodnjem i zadužbina je kralja Vladislava, sina Stefana Prvovencanog.Vreme zidanja hrama nije tacno utvrdeno, u literaturi se navodi godina 1234. kada je Vladislav postao kralj, ali je verovatnije da je izgradnja i živopisanje završeno još za života Stefana Prvovencanog a po želji Svetog Save, dakle pre 1228.godine.
Arhitektura: Crkva je raškog tipa, jednobrodna sa jednom kružnom kupolom na kockastom postolju, što ce kasnije postati karakteristika za staru srpsku crkvenu arhitekturu. Spoljna priprata, sagradena oko 1236.godine posle smrti Svetog Save, takode ima kupolu na kockastom postolju. Cela crkva je spolja omalterisana i okrecena.

Slikarstvo: Mileševske freske odaju izuzetno visok umetnicki kvalitet. Slikari su bili Grci, školovani u jednom od velikih centara Vizantijskog carstva, u Carigradu, Nikeji ili Solunu, gde je negovan rad u tehnici mozaika. Živopis u naosu i oltaru, nastao je po želji Svetog Save, i nastavlja studenicku praksu imitacije mozaika-freske na zlatnoj pozadini sa iscrtanim kvadraticima ili na plavoj pozadini bez kvadratica.
Velika pažnja posvecena je portretima na srpskoj vladarskoj porodicnoj kompoziciji.Izdvajaju se portreti kralja Vladislava-ktitora, zatim Svetog Save, Svetog Simeona-Nemanje, prestolonaslednika Radoslava i Stefana Prvovencanog. Cuvene po vrednosti su freske inspirisane kasnoantickim i vizantijskim mozaicima, Hristos u Cvetima, Andeo na kamenu Hristovog groba – “beli Andeo”,Bogorodica iz Blagovesti, koje potvrduju da su Mileševu oslikali nesumnjivo najveci umetnici koje je imalo evropsko slikarstvo XIII veka.
Manastir je puna tri i po veka, od 1237. do 1594.godine, bio grobnica Svetog Save.
Ime: Ime Mileševa, manastir je dobio po reci Mileševki koja se kod Prijepolja uliva u Lim.